Leefstijladviezen

Voeding

Als je zwanger wilt worden of als je zwanger bent, is het belangrijk om goed op gezonde en gevarieerde voeding te letten. Voor de aanstaande moeder is dat belangrijk omdat je zo meer energie behoudt tijdens de zwangerschap. Zo kan je ook krachtiger aan de bevalling beginnen en met goede voeding herstel je vlotter na de bevalling. Voor de baby is een goede voeding belangrijk omdat het via het lichaam van de moeder alle benodigde voedingsstoffen verkrijgt. Een gezonde voeding van het kind vormt de grondslag van zijn verdere ontwikkeling. Tijdens een zwangerschap komen vrouwen gemiddeld 10-12 kilo aan. Verlies je gewicht of kom je veel meer aan bespreek dit dan tijdens het spreekuur. Lijnen direct voorafgaand en tijdens de zwangerschap raden we af.

Pas op met:

  • Rauw vlees: Om een infectie met toxoplasmose te voorkomen, raden we af rauw (rood) vlees te eten zoals rode biefstuk, carpaccio, filet americain en rosbief. Als je het vlees goed doorbakt, wordt de toxoplasmoseparasiet onschadelijk.
  • Kattenbak en tuinieren: Een toxoplasmose infectie kan je ook oplopen in contact met kattenontlasting. Verschoon daarom liever niet meer zelf de kattenbak. Draag bij het tuinieren handschoenen en was je handen grondig na afloop. Verder is het belangrijk groente en fruit goed te wassen.
  • Niet gepasteuriseerde kazen: Een listeriose infectie kan je voorkomen door voedsel goed te verhitten en geen kazen te eten, die van rauwe, niet gepasteuriseerde, melk zijn gemaakt. Dit zijn meestal de zachte Franse kazen, met op de verpakking de vermelding "au lait cru". Let op: zachte kazen gemaakt van gepasteuriseerde melk vormen geen gevaar, mits deze niet te lang in de koelkast hebben gelegen.
  • Voorverpakte rauwe vis: Om een listeria besmetting door vis te voorkomen raden wij aan voorverpakte gerookte vis door en door te verhitten, en dus niet rauw te eten.
  • Cafeïne: We adviseren om maximaal 100 mg/dag cafeïne te drinken. Dit staat gelijk aan 1 kop koffie of 2 koppen cafeïnehoudende thee, of 1 glas cola. Drink in je zwangerschap geen energydrinks.

Voor meer informatie: voedingsadviezen in de zwangerschap 

Foliumzuur

Vanaf het moment dat je zwanger wilt worden, raden we je aan dagelijks 0,4 - 0,5 mg foliumzuur te slikken tot en met de tiende zwangerschapsweek. Deze dosis vermindert de kans op een baby met een neurale buisdefect ook wel 'open ruggetje' genoemd.

Calcium

De gezondheidsraad adviseert zwangere vrouwen dagelijks 1 gram calcium te consumeren en/of suppleren. Nieuw onderzoek toont aan dat zwangere vrouwen die dagelijks 1200 microgram calcium binnen krijgen vanaf de 12e week, het risico op zwangerschapsvergiftiging met 55 % kunnen verlagen. Zwangerschapsvergiftiging is een complicatie die de zwangerschap kan ontregelen. Bij zwangerschapsvergiftiging staat een hoge bloeddruk op de voorgrond.

Op de calcium-checker kun je je gemakkelijk zien hoeveel calcium je dagelijks met je normale voeding binnenkrijgt. Zo weet je of je nog een extra calcium-voedingssupplement nodig hebt. 

Vitamines

Vitamine A: Producten waarin vitamine A zit mogen in de zwangerschap maar in beperkte mate gegeten worden, dit zijn met name lever en leverproducten, zoals paté of leverworst. Te hoge concentraties vitamine A kunnen giftig zijn.

Vitamine D: Zwangere vrouwen hebben extra behoefte aan vitamine D. Vitamine D wordt aangemaakt in de huid onder invloed van zonlicht en het zit bijvoorbeeld in boter en margarine. Dagelijks heb je 10 microgram extra vitamine D nodig. Deze extra vitamine D zorgt ervoor dat het calcium en het fosfor beter door het lichaam wordt opgenomen. Vitamine D is belangrijk voor de botopbouw en aanleg van tanden en kiezen van de baby, maar ook van de zwangere. Vitamine D is zonder recept verkrijgbaar bij de drogist of de apotheek.

Vitaminepreparaten

Met een goede en gevarieerde voeding is het niet nodig extra vitaminepreparaten te slikken. Uitzondering hierop zijn foliumzuur, vitamine D en calcium. Mocht je toch behoefte hebben aan meer, let er dan goed op dat je een vitaminepreparaat neemt speciaal voor zwangere vrouwen. Hier zullen dan niet te hoge concentraties vitamine A in zitten.

Vitamine Informatie Bureau.

Alcohol en roken

Roken en alcohol zijn schadelijk voor de ongeboren baby. Het is verstandig om te stoppen met roken als je zwanger wilt worden of zodra je weet dat je zwanger bent. Hetzelfde geldt voor alcohol.

Roken en zwangerschap

Vrouwen die roken zijn verminderd vruchtbaar en hebben vaker een miskraam. De baby's van vrouwen die roken worden vaker te vroeg geboren en hebben een lager geboortegewicht. Er komen vaker aangeboren afwijkingen voor als een lip en/of gehemeltespleet (schisis) of klompvoetjes. Baby's van moeders en vaders die roken, hebben een groter risico op wiegendood. 

Ben je zwanger, wil je graag stoppen met roken en heb je daarbij graag extra ondersteuning dan kan je meedoen met de telefonische coaching van 'Rookvrij! Allebei?'. Je wordt dan begeleid door gespecialiseerde coaches met kennis en ervaring op het gebied van rookvrij zwanger worden, zijn en blijven. Ook rokende partners kunnen deelnemen aan deze coaching. 

klik hier voor: www.rookvrijallebei.nl
Voor meer informatie: Hulp bij stoppen met roken.

Mocht het je niet lukken (helemaal) te stoppen met roken dan is het verstandig om dagelijks 500 mg. vitamine C te slikken. Onderzoek heeft aangetoond dat baby's van rokende moeders die tijdens de zwangerschap vitamine C hadden gebruikt een betere longfunctie hadden dan rokende moeders die geen vitamine C slikten.

Alcohol en zwangerschap

Als je zwanger wilt worden, vermindert alcohol de vruchtbaarheid van jou en ook van je partner. Alcoholgebruik van de vrouw en de man rond het moment van de bevruchting kan het risico op een miskraam verhogen. Alcohol is schadelijk voor de ontwikkeling van de hersenen van de baby, dit geldt ook voor alcohol die de baby via de borstvoeding binnenkrijgt.

Voor meer informatie: Alcohol en en zwangerschap.

Medicijnen

In de zwangerschap zijn niet alle medicijnen toegestaan. Als je medicijnen gebruikt of voorgeschreven krijgt, is het raadzaam om te melden dat je zwanger bent. Je huisarts of apotheker zal hier in de keuze van de medicatie rekening mee houden. Gebruik niet zomaar medicijnen die vrij verkrijgbaar zijn bij de drogist, ook niet natuurgeneesmiddelen.

Voor meer informatie: Zelfmedicatie en zwangerschap.

Voorkomen van infectieziekten

CMV

Jonge moeders en zwangere vrouwen die veel in contact komen met kleine kinderen lopen het risico op besmetting met het cytomegalievirus (CMV). Baby's van vrouwen die in de eerste helft van de zwangerschap voor het eerst besmet raken met CMV hebben een verhoogd risico op (grote) schade bij de foetus. Een op de honderd kinderen wordt geboren met een CMV-infectie. Maar een heel klein deel van deze kinderen heeft schade ondervonden door CMV, het risico is dus klein. CMV komt voor in urine, bloed, speeksel, moedermelk en tranen. Om het risico op besmetting te verkleinen is het belangrijk om regelmatig goed je handen te wassen met zeep. Met name na het verschonen van luiers. Om contact met speeksel te verkleinen laat peuters van het eigen bordje met eigen bestek eten. 

Vijfde ziekte (Parvo Virus)

Zwangere vrouwen die werkzaam zijn op bijvoorbeeld peuterspeelzalen, kinderdagverblijven of in ziekenhuizen, kunnen de vijfde ziekte oplopen (Parvovirus B19). Veel vrouwen hebben deze ziekte als kind al doorgemaakt en zijn levenslang beschermd. De verloskundige kan dit controleren met een bloedonderzoek. Heb je geen antistoffen tegen de vijfde ziekte, en kom je met je werk in aanraking met kinderen met de vijfde ziekte dan is het verstandig de werkplek te mijden en de mogelijkheden van vervangend werk te bekijken. 

Waterpokken

De verloskundige zal bij het eerste bezoek vragen of je ooit de waterpokken hebt gehad. Als je ooit de waterpokken hebt gehad ben je levenslang beschermd. Indien je niet beschermd bent tegen de waterpokken en je hebt contact gehad met een persoon met de waterpokken, neem dan direct contact op met de dienstdoende verloskundige. 

Kinkhoest

De vaccinatie tegen kinkhoest voor kinderen is opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Vaccinatie van baby's gebeurt vanaf 6 weken na de geboorte. Er zijn meerdere vaccinaties nodig om de baby's goed te beschermen. De meest ernstige kinkhoest treedt op bij baby's die jonger dan 3 maanden zijn. Om deze jonge baby's te beschermen adviseert de Gezondheidsraad vrouwen in het derde trimester van de zwangerschap te vaccineren. De meest effectieve vaccinatietermijn ligt tussen de 28e en de 32e zwangerschapsweek. Zo bouw je antistoffen op die via de navelstren ook naar de ongeboren baby gaan. De baby is dan beschermd tot deze oud genoeg is om zelf gevaccineerd te worden. De GGD Haaglanden beschikt over een combinatievaccin difterie-kinkhoest-polio (Boostrix polio). Je kunt hiervoor een afpraak maken de de afdeling algemene infectieziektebestrijding via telefoonnummer 070-3537240, optie 2 (bereikbaar op werkdagen tussen 8:30 en 17:00 uur). Op dit moment is hiervoor nog geen vergoedingsregeling en zijn de kosten van het consult en vaccin dus voor eigen rekening. 

Kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen folder

Zika-virus

In Latijns- en Zuid Amerika heerst op dit moment een Zika virus infectie, wat gevaarlijk kan zijn voor zwangere vrouwen of vrouwen die zwanger willen worden. Het virus kan mogelijk schadelijk zijn voor ongeboren kinderen. Volwassenen kunnen er ziek van worden, maar herstellen bijna altijd zonder ernstige gevolgen. Het virus wordt overgebracht door steekmuggen.  Het RIVM stelt dat het Zika virus op dit moment voorkomt in 27 landen in Midden- en Zuid-Amerika en in de Stille Oceaan. Onder deze landen zijn Brazilie, Suriname en Mexico.
Het RIVM adviseert zwangere vrouwen en vrouwen die zwanger willen worden, niet naar gebieden te gaan waar het Zika virus heerst. Het RIVM geeft aan dat deze vrouwen uitstel moeten overwegen als de reis niet noodzakelijk is. 

Sporten

Aan het begin van de zwangerschap kun je gewoon blijven sporten. Regelmatige lichaamsbeweging in de zwangerschap is juist goed, je conditie blijft op peil en je spieren blijven stevig. Daarbij zorgt lichaamsbeweging dat je minder snel last krijgt van aambeien, spataderen of obstipatie. Maar blijf wel letten op de signalen van je eigen lichaam.
Als je verder bent in je zwangerschap, kan het nodig zijn rustiger aan te doen. In de zwangerschap ben je vatbaarder voor blessures, doe dus rustiger aan met sporten als squash of aerobics. Het is verstandig een goede ondersteunende BH te dragen en eventueel ook de buik te ondersteunen met een buikband. Gevaarlijke sporten kun je beter niet beoefenen als je zwanger bent, bijvoorbeeld paardrijden, turnen, gevechtssporten of skiën. Duursporten zoals marathonlopen zijn ook niet goed voor zwangere vrouwen. Als je zwanger bent mag je niet (diepzee) duiken.
Zwemmen en fietsen kan je je hele zwangerschap blijven doen, je lichaam wordt hierbij ondersteund. Ook wandelen is prima.

Werken

Je werksituatie kan invloed hebben op je zwangerschap of zelfs schadelijk zijn. Daarom is het belangrijk dit ook met de verloskundige te bespreken. Hoe ga je om met die invloed en als die schadelijk is, hoe kan je die dan het beste beperken? De volgende factoren hebben een (schadelijke) invloed: werken met chemische stoffen, lichamelijk zwaar werk, stress, onregelmatige werktijden, infectiegevaar, de invloed van fysische factoren, zoals lawaai.

Zie ook Veilig in verwachting en Risico's op het werk brochure van het KNOV

Verlof

Zwangere werkneemsters hebben recht op zwangerschapsverlof. Het zwangerschapsverlof duurt 16 weken. Vaders hebben maar 2 dagen bevallingsverlof.

Informatie van het Rijk over deze verlofregels.

Omhoog